مزاحمت چیست؟

حتما افرادی را می شناسید که وجودشان، رفتارشان و زبانشان، برای شما دردسر تولید می کند و شما از دست و زبان آنان آسوده نیستید. آنکه آسایش دیگران را به هم بزند، «مزاحم» است.

تعریف مزاحمت با توجه به فرهنگ کشورهای مختلف نیز متفاوت است؛ طوری که ممکن است مثلا برخی رفتارها در کشوری به عنوان مزاحمت و در کشوری دیگر، امری عادی و هنجاری پذیرفته شده تلقی شود.

مثلا در کشور ما هنوز هم برای خیلی‌ها کپی غیرقانونی محصولات فرهنگی و هنری، به عنوان مزاحمت برای پدیدآورنده اثر تلقی نمی‌شود، اما در برخی کشورها این نوع مزاحمت به عنوان یک جرم غیرقابل چشمپوشی به حساب می‌آید که مجازات‌های سختی به دنبال دارد.

با این حساب شاید بتوان گفت که برای تعریف درست مزاحمت، باید ابتدا به حق و حقوق قانونی مردم هر کشوری توجه کنیم و سپس با توجه به این حقوق پذیرفته شده در آن جامعه، موارد نقض حقوق شهروندان را به عنوان عملی مزاحم به حساب بیاوریم.

 

انواع مزاحمت ها

  • مزاحمت تلفنی
  • مزاحمت بانوان واطفال
  • مزاحمت ملکی

تعریف مزاحمت تلفنی

مزاحمت تلفنی عبارت است از یک فعل عمدی آگاهانه که به محض کشف، ملاک مسئولیت کیفری مزاحم شناخته می‌شود و مرتکب طبق قانون باید پاسخگوی عمل ناشایست خود باشد. در اینگونه موارد مزاحم با استفاده از تلفن یا سایر وسایل مخابراتی، بدون جهت، ضمن اشغال خط تلفن متعلق به اشخاص حقیقی یا حقوقی، موجبات اذیت و آزار و سلب آسایش طرف دیگر را فراهم کند.

مزاحمت تلفنی به چه روش هایی انجام میشود؟

سوت کشیدن، سکوت و سپس فوت کردن در گوشی بدون وقفه.

فحاشی و حرفای رکیک نثار مخاطب کردن و گاه خبرهای کذب و غیر واقعی به مخاطب دادن و تهمت های ناروا زدن که ممکن است عواقب وخیمی در بر داشته باشد.

دادن خبرهای دروغ و تکان دهنده که بعضا باعث شوک آنی یا سنکوپ شدن و سلب آرامش افراد و خانواده ها میشود، غوغا برپا میکند و عزا و ماتم ایجاد می‌کند.

مجازات فردی که مزاحمت تلفنی ایجاد میکند علاوه بر اجرای مقررات خاص شرکت مخابرات در صورت شکایت شاکی حبس از یک تا شش ماه خواهد بود، به نظر می رسد که در صورت گذشت شاکی تعقیب کیفری و اجرای مجازات متوقف نخواهد شد به دلیل این که این جرم از جرایم عمومی و غیر قابل گذشت  است.

یعنی اگر شاکی خصوصی به طور کامل رضایت دهد بازهم ممکن است برای مزاحم تلفنی مجازات حبس و جزای نقدی در نظر گرفته شود و به دلیل رضایت شاکی خصوصی قطعا مزاحم تلفنی مجازات کمتری خواهد شد.

همچنین کسانی که از نیمه شب به بعد به وسیله اعمالی از طریق تلفن، موجب سلب آسایش دیگران شوند و این مزاحمت موجب خسارت مالی یا جانی گردد، مطابق با قانون مسئولیت مدنی و قانون جزا، حسب مورد تعقیب خواهند شد و حتی اگر کسی عمدا و یا با سوء نیت به وسیله تلفن خبر فوت یکی از نزدیکان شنونده را به او بدهد و این خبر موجب مرگ یا مرض شنونده شود، مطابق با قانون جزا مجازات خواهد شد و حسب مورد تا حد اعدام هم قابل کیفر خواهد بود.

برای شکایت مزاحمت تلفنی باید به چه مرجعی مراجعه کرد؟

مزاحمت تلفنی موضوعی است که علاوه بر امکان پیگیری از سوی شرکت مخابرات، از طریق دادسرا و در قالب شکایت کیفری نیز قابل پیگیری است. برای این کار کافی است به دادسرای محل سکونت یا کار خود یعنی جایی که مزاحمت در آنجا رخ داده مراجعه کنید. داشتن نامه‌ای از مخابرات نیز می‌تواند باعث سرعت در کار شود. در این مرحله روی یک برگه کاغذ شکایت خود را مطرح می‌کنید. عنوان مجرمانه این شکایت هم چنین است: «ایجاد مزاحمت تلفنی از طریق ارسال پیامک و یا تلفن.» اگر توهین شدیدی هم صورت گرفته باشد، شاکی می‌تواند تقاضای «اعاده حیثیت» را هم مطرح کند. ممکن است طرف مقابل نامشخص باشد. در چنین حالتی در بخش مربوط به متشاکی نوشته می‌شود: نامشخص.

بعد از این مرحله، با ارجاع شکایت به یکی از شعبه‌های دادیاری یا بازپرسی، با نامه‌ای که دادگاه خطاب به کلانتری برای تکمیل کردن تحقیقات می‌نویسد، کلانتری از مخابرات درخصوص این شماره تلفن استعلام و تقاضای پرینت مکالمات تلفنی را عنوان می‌کند. ممکن است این استعلام به طور مستقیم از سوی دادگاه خطاب به مخابرات ارسال شود، اما بخش اولیه کار در این مرحله شناسایی مزاحم است.

این نامه‌ها نیز برای بخش حقوقی شرکت مخابرات ارسال می‌شود. در این بخش ردیابی مربوط به خط و گوشی تلفن عادی و همراه قابل انجام است. حتی مخابرات می‌تواند گوشی تلفن همراهی که از آن تماس گرفته شده را ردیابی کند و این مساله را مشخص کند که آخرین بار چه زمانی و چگونه از آن استفاده شده و چه سیمکارتی در آن فعال بوده است؟ پس از این مرحله و مشخص شدن شماره تماس، از سوی دادسرا برای آن نشانی و صاحب خط تلفن اخطاریه ارسال می‌شود و دادسرا ایشان را احضار و تحقیق می‌کند. اگر فردی در مرحله اول در دادسرا یا کلانتری حاضر نشود، برای بار دوم نیز برای او اخطاریه ارسال می‌شود و در نهایت با عدم حضور وی، برای بار سوم در صورتی که دادستان دلایل جرم را قوی تشخیص دهد، برای او حکم جلب صادر می‌شوند.

در مرحله بازپرسی اگر فرد مزاحم این مساله را بپذیرد، پرونده با صدور کیفرخواست برای صدور رای به دادگاه فرستاده می‌شود. البته ممکن است مزاحم در طول مراحل بازجویی عنوان کند که استعلام را قبول ندارد.

در این مرحله تا زمان اقرار، بازجویی ادامه می‌یابد و در صورتی که دلایل کافی وجود داشته باشد، با اخذ قرار مناسب، پرونده مراحل بعدی خود را طی می‌کند.

یکی از شیوه‌های اثبات مزاحمت تلفنی، استناد به صدای ضبط شده است. صدای ضبط شده در رسیدگی به یک پرونده جزو اماره محسوب می‌شود و گاهی دادیاران، بازپرس‌ها یا قضات این مساله را نمی‌پذیرند. چون ممکن است با توجه به پیشرفت تکنولوژی، صدای ضبط شده ساختگی باشد..

درخصوص مزاحمت با موبایل و پیامک چون بتازگی ایجاد شده، قانون خاصی نداریم. در این مرحله قضات دو نوع عملکرد دارند. یک عده می‌گویند چون قانون خاصی نداریم، این مسائل قابل تعقیب کیفری نیست و وقتی قانون مجازاتی تعیین نکرده، نمی‌توان فرد مجرم را مجازات کرد.

برخی از قضات هم می‌گویند آیین دادرسی کیفری در این زمینه پیش‌بینی کرده در موارد سکوت قانون قاضی باید به فتاوی مراجعه کند. به همین سبب این قضات، به توهین‌هایی که در قالب پیامک هم باشد به عنوان عملی مجرمانه رسیدگی می‌کنند و فرستنده را به سبب این توهین مورد تعقیب قرار می‌دهند

تعریف مزاحمت برای بانوان یا اطفال

به موجب قانون مجازات اسلامی :(ھر کس در اماکن عمومی یا معابر متعرض یا مزاحم اطفال یا زنان بشود یا با الفاظ و حرکات مخالف شئون و حیثیت به آنان توھین کند به حبس از دو تا شش ماه و تا 74 ضربه شلاق محکوم خواھد شد) اصولاً جرم اھانت و مزاحمت برای اطفال و بانوان تابع حکم کلی ھتک حرمت اشخاص می باشد ، لیکن دقت در عبارت فوق به خوبی می رساند که برای تحقق این جرم وجود شرایطی لازم است. محل ارتکاب جرم محل وقوع جرم اھانت یا مزاحمت برای بانوان یا کودکان باید اماکن عمومی یا معابر باشد . معابر عبارت از محلھایی می باشند که رفت و آمد در آنھا درتمام اوقات شبانه روز برای عموم مردم آزاد است مانند کوچه ھا ، خیابانھا ، میدانھا ، اتوبانھای داخل یا خارج شھرھا. حضور یا عدم حضور شھود برای تحقق جرم در این معابر شرط نیست. اما اماکن عمومی عبارت از محل ھایی که در ساعاتی از شبانه روز برای رفت و آمد اشخاص دایر و آماده باشند ھمچون ادارات دولتی ، بازار ، نمایشگاھھا ، بیمارستانھا ، ھتلھا ، رستورانھا ، مسافرخانه ھا ، قھوه خانه ھا ، کافه قنادی ھا و اتوبوسھا. بنا بر این توھین و مزاحمت در اماکن خصوصی مانند منزل و مسکن اشخاص ھر چند علنی و با حضور شھود صورت گیرد ، مشمول حکم این ماده نخواھد بود. قربانی جرم قربانی جرم اھانت و تعرض به بانوان و کودکان ، فقط افراد جنس مونث و کودکان می باشند . در نتیجه ایجاد مزاحمت و توھین به مردان در معابر و اماکن عمومی مشمول حکم این ماده نخواھد شد. به نظر می رسد که علت این امر ناتوانی کودکان در دفاع از خود و رعایت موازین اخلاقی و طبیعت حساس و ظریف زنان باشد که از نظر شرعی و عرفی وجوب این امر را توجیه می کند. رفتارھا و اعمال مرتکب جرم این جرم لزوماً به دو صورت قابل تحقق خواھد بود

: اول- ایجاد مزاحمت و تعرض نسبت به اطفال و بانوان در معابر یا اماکن عمومی

دوم – ارتکاب عمل توھین آمیز در یکی از این دو محل نسبت به اشخاص مذکور مقصود از تعرض و مزاحمت برای اطفال و بانوان این است که مرتکب جرم با حرکات و اعمال توھین آمیز خود موجبات ھتک حرمت زن یا کودک مورد نظر را فراھم کند ، مثل این که مصرانه آنھا را در این معابر و اماکن تعقیب کند و با وجود اعتراض و ابراز تنفر زن و کودک از عمل تعقیب کننده ، توجھی نکرده و ھمچنان به اعمال خود ادامه دھد. معیار و ضابطه تشخیص عملیات توھین آمیز و مزاحمت مخالف شئون و حیثیت طرف جرم ، عرف و عادت رایج در محل وقوع جرم است و دادگاه بر اساس آن عملیات حرکات و الفاظ مخالف شئون و مزاحمت برای بانوان و اطفال را احراز خواھد کرد. قصد ارتکاب جرم ایجاد مزاحمت یا توھین به بانوان و کودکان در معابر و اماکن عمومی از جرایم عمدی است. برای تحقق این جرم ، با وقوع عمل توھین آمیز یا ایجاد مزاحمت از طرف مرتکب وجود قصد مجرمانه مفروض خواھد بود و نیازی به اثبات ندارد . البته اثبات خلاف این امر از سوی متھم موجب عدم مسئولیت کیفری او خواھد شد. مجازات و حیثیت عمومی جرم کیفر مزاحمت برای بانوان و اطفال در معابر و اماکن عمومی حبس از 2 تا 6 ماه و تا 74 ضربه شلاق خواھد بود. البته ھر گاه این جرم در نتیجه توطئه قبلی و دسته جمعی واقع شود ھر یک از مرتکبین به حداکثر مجازات مقرر محکوم خواھد شد. جرم مزاحمت و تعرض به بانوان و کودکان در معابر و اماکن عمومی جزء جرایمی است که دارای حیثیت عمومی بوده و با گذشت شاکی ، تعقیب یا اجرای مجازات موقوف نخواھد شد . البته گذشت شاکی می تواند به عنوان یکی از علل تخفیف مجازات یا تبدیل آن به نوع دیگری که مناسب تر به حال متھم باشد مورد استناد دادگاه قرار می گیرد.

تعریف ایجاد مزاحمت ملکی:

تصرف اشخاص در ملک خود آزادانه است و می توانند تا موقعی که تصرف آن ها در حق دیگران ایجاد زحمت و ممانعت نکند، به هر نحوی که بخواهند دخل و تصرف داشته باشند. هرگاه تصرف شخص در ملک خود منجر به ایجاد زحمت برای اشخاص و همسایگان گردد، در این صورت، می توان او را منع کرد و از ایجاد ضرر و سلب آسایش دیگران جلوگیری کرد.

تعریف مزاحمت ملکی در ماده 160 فعلی اینگونه تعریف شده است : ” دعوای مزاحمت ملکی عبارت است از دعوایی که به موجب آن متصرف مال غیر منقول درخواست جلوگیری از مزاحمت کسی را می نماید که نسبت به متصرفات او مزاحم است ، بدون اینکه مال را از تصرف متصرف خارج کرده باشد ” مثل اینکه کسی درب منزل همسایه را ببندد و جلوی درب او بایستد و نگذارد صاحب منزل وارد منزل خود شود. وسعت کلمه مزاحمت در زبان عمومی بسیار می باشد اما طبق ماده 2 قانون اصلاح جلوگیری از تصرف عدوانی ، زمانی مزاحمت تحقق می یابد که اعمال مزاحم صرفا موجب اخلال نسبت به استفاده از مال باشد بدون اینکه مال از تصرف متصرف خارج شده باشد.

از دعاوی شایع در مورد تصرف در مورد املاک و مستغلات اشخاص، دعوی رفع مزاحمت ملکی می باشد و به دو صورت احتمال انجام آن وجود دارد و به این نحو که شخص به نحو عدوان و با اقداماتی که در ملک دیگری می کند مزاحم تصرف مالک و متصرف قانونی ملک مورد تصرف می شود و دیگری اینکه شخص مزاحم به دلیل مجاورت ملک او در ملک شخص خواهان، با اعمال خود مزاحم تصرف مالکین دیگر می شود به این نحو که شخصی با ایجاد حفاری در معابر عمومی مقابل خانه ی خود در رفت و آمد اشخاص مزاحمت ایجاد می کند

در مزاحمت ملکی، شخصی که مزاحمت ملکی او قانونی نبوده است به جهت ضرر و زیانی که از مزاحمت او به عمل آمده است از باب مسئولیت مدنی و تسبیب در مقابل مالک ملک مسئول می باشد و باید ضرر و زیان مالک را جبران کند. از جمله مصادیق مزاحمت ملکی، می توان به ایجاد مزاحمت صوتی همسایه در ساختمان، انجام مشاغل صوتی در ملک سایر افراد، دخل و تصرف در املاک دیگران که مانع استیفای دیگران از ملک خود می شود.

 

مرجع صالح در رسیدگی به دعوی رفع مزاحمت ملکی

دعوی رفع مزاحمت ملکی یک دعوی غیر مالی است که دادگاه واقع در محل مال غیرمنقول و ملک، صالح به رسیدگی می باشد. دادگاه در صورت عدوانی بودن ممانعت خوانده و احراز مالکیت خواهان به موجب داشتن سند رسمی مالکیت،(البته در مواردی که در محل زمین و مال غیرمنقول اداره ی ثبت وجود نداشته باشد و در واقع الزام به تنظیم سند رسمی و ثبت نشده باشد، سند عادی هم مثبت مالکیت می باشد)دادگاه اقدام به رفع مزاحمت ملکی می کند.

شکایت کیفری رفع مزاحمت ملکی

هرگاه شخصی بخواهد از ملک خود رفع مزاحمت ملکی نماید، برای اقدام فوری و عاجل، می تواند دعوی رفع ممانعت کیفری خود را هم از طریق مرجع کیفری دادسرا و دادگاه کیفری دو اقدام کند که در این صورت رسیدگی، موثرتر خواهد بود. ولی تحقق رسیدگی کیفری رفع مزاحمت ملکی، منوط به این است که خواهان رفع مزاحمت ملکی، خود مالک ملک، باشد و مزاحم سو نیت داشته باشد.

مجازات قانونی

مزاحمت و ممانعت از حق برابر با ماده 690 کتاب تعزیرات قانون مجازات اسلامی جرم است، البته با رعایت شرایط مقرر در ماده مذکور که اشعار می‌دارد هرکس به وسیله صحنه‌سازی از قبیل پی کنی، دیوار کشی، تعییر حد فاصل، امحای مرز، کرت‌بندی، نهرکشی، حفر چاه، غرس اشجار و زراعت و امثال آن به تهیه آثار تصرف در اراضی مزروعی اعم از کشت‌شده، جنگل‌ها و مراتع ملی‌شده، کوهستان‌ها، باغ‌ها، قلمستان‌ها، منابع آب، چشمه‌سارها، انهار طبیعی و پارک‌های ملی، تاسیسات کشاورزی، دامداری، دامپروری و کشت و صنعت و اراضی موات و بایر و سایر اراضی و املاک متعلق به دولت یا شرکت‌های وابسته به دولت یا شهرداری‌ها یا اوقاف و همچنین اراضی و املاک و موقوفات و محبوسات و اثلاث باقیه که برای مصارف عام‌المنفعه برای اختصاص یا اشخاص حقیقی یا حقوقی به منظور تصرف یا ذی‌حق معرفی کردن خود یا دیگری، مبادرت کند یا بدون اجازه سازمان  حفاظت محیط زیست یا مراجع ذی‌صلاح دیگرمبادرت به عملیاتی کند که موجب تخریب محیط‌زیست منابع طبیعی شود یا اقدام به هرگونه تجاوز و تصرف عدوانی یا ایجاد مزاحمت یا ممانعت از حق در موارد مذکور کند، به مجازات یک ماه تا یک سال حبس محکوم می‌شود و دادگاه موظف است حسب مورد رفع تصرف عدوانی یا رفع مزاحمت یا ممانعت از حق یا اعاده وضع به حال سابق کند.

حکم 6 ماه تا دو سال حبس در انتظار مرتکبان مزاحمت مجدد

رسیدگی به جرایم فوق‌الذکر خارج از نوبت به عمل می‌آید و مقام قضایی با تنظیم  صورت‌مجلس دستور متوقف ماندن عملیات متجاوز را تا صدور حکم قطعی خواهد داد همچنین در صورتی که تعداد متهمان سه نفر یا بیشتر باشد و قرائن قوی بر ارتکاب به جرم موجود باشد، قرار بازداشت صادر خواهد شد، مدعی می‌تواند تقاضای خلع ید و قلع بنا و اشجار رفع آثار تجاوز را کند.

در این مقاله سعی گردید انواع مزاحمت های رایج و ضمانت های اجرایی آن و نحوه اقدام و رویه حاکم به رسیدگی در محاکم به سمع ونظر مخاطبین محترم برسانیم.