در این مقاله به راه های پیشگیری از دعوای وراث خواهیم پرداخت.

یکی از اختلافات شایع درجامعه و دادگستری دعاوی بین وراث است.

با خواندن این مقاله و عمل به آن از بروز اختلاف بین ورثه جلوگیری خواهد شد.

ابتدا باید بدانیم همانطور که قانون، برای جنین و نوزاد امکان مالکیت بر مالی را پذیرفته است، مانند ارث بردن جنین و حمل و نوزاد ،از سوی دیگر یک محدودیت منطقی برای کسی که از دنیا می رود در خصوص تعیین تکلیف نسبت به اموال وی قایل شده است.

 یکی از اسباب تملک یا داراشدن به موجب بند چهار ماده 140 قانون مدنی ارث است.به موجب مواد 867 و 875 قانون مدنی شرط تحقق و برقراری ارث دو چیز است:

اول –  فوت کسی که دیگری یا دیگران از وی به موجب قانون ارث می برند.اعم از فوت حقیقی و فرضی.

منظور از فوت فرضی مرگی است که قانون فرض قرارداده است.مثلا کسی در مسافرتی هوایی به سفر رفته باشد و خبر سقوط هواپیما قطعی باشد اما با وجود اطمینان از اینکه او جزء مسافران هواپیما بوده و علی رغم اینکه هیچ اثر یا ردی از جسد وی یافت نشده اما چون مدتها از این حادثه گذشته و هیچ خبری از او به دست نیامده است قانون و دادگاه به درخواست نزدیکان وی فرض را بر موت این شخص دانسته و حکم موت فرضی وی را صادر می نماید.از این جهت نام موت فرضی گذاشته شده است که، این مرگ قطعی نیست چه بسا بعدها سر و کله فرد پیدا شود و معلوم گردد هر چند نام وی در لیست مسافران بوده اما کاملا تصادفی ایشان در روز حادثه سوار هواپیما نشده است.علت عدم مراجعه وی در طول سالها مثلا عارضه فراموشی بوده و نتوانسته خود را به خانه و نزدیکانش برساند.

دوم – زنده بودن ورثه در زمان فوت مورث یا همان کسی که از او ارث به دیگری می رسد.

مهمترین علتی که در جامعه ما باعث بروز اختلاف بین وراث می گردد و منجر به تشکیل پرونده های زیادی در دادگستری شده است و می شود ناشی از عدم آگاهی وراث از قوانین ارث است.

همین که کسی از دنیا رفت دیگر هیچ تعلقی نسبت به اموال خود ندارد و تمام دارایی وی مال ورثه است.

جز یک سوم یا ثلث اموال آنهم به شرط اینکه وصیت نامه ای در کار باشد که در آن متوفی قبل از مرگش  برای آن تعیین تکلیف کرده باشد.

دعوای وراث بر سر چه موضوعاتی است؟

عمده دعوی وراث از موارد ذیل ناشی می شود:

– عیب! مردم چی می گن! نمی گن ورثه فلانی منتظر مرگ پدر یا مادرشون بودن! حالا بزارید یکی دو سال از مرگ بابا بگذرد بعد! و …

– این خونه یادگاری پدر و مادر من راضی به فروش نیستم ! و …

-تا مامان زنده است من با فروش خونه و تقسیم آن بین ورثه مخالفم ! روح پدرم ناراحت می شه! اگر خونه را بفروشیم مامان آواره می شود! و …

-من با فروش اموال مثلا خانه با این قیمت راضی نیستم بیشتر از این ها ا رزش دارد و …

و مواردی از این دست دلایل، که متاسفانه هیچ کدام از نظر قانون و شرع پذیرفتنی نیست و هر ورثه ای که با این دست بهانه ها مانع تقسیم اموال موروثی بشود مرتکب تخلف و گناه شده است و مسولیت دنیوی و اخروی دارد.

نخست – طبق قانون به محض فوت پدر یا کسی که وراث از او ارث می برند اموال به میزان سهم الارث متعلق به وراث است.

دوم –  همانطور که اگر کسی مانع استفاده صاحب مال از دارایی هایش گردد، جرم و مسولیت قانونی دارد و مگلف به جبران خسارت است در بحث اموال وراث نیز همین مسولیت متوجه ورثه یا وراثی است که مانع تقسیم اموال می گردنند.

سوم – هر ورثه ای حق دارد از فردای فوت مورث یا همان کسی که از او ارث می برد سهم خود را مطالبه نماید و سایر وراث حق ندارند به دلایل یاد شده مانع از اعمال این حق شوند.

ممکن است سئوال شود تکلیف مادر با فروش خانه چه می شود؟

دغدغه کاملا به جایی است .

متاسفانه با توجه به سهم الارث کم مادر که یک هشتم ار ماترک یا دارایی پدر است با فروش خانه  و تقسیم  ارث ممکن است مادر سربار و یا بی سرپناه شود.

در این حالت برای جلوگیری از این اتفاق احتمالی دو راه حل وجود دارد:

اول – وراثی که به خاطر مادر حاضر نیستند تا زمان حیات وی عمل تقسیم صورت گیرد می توانند سهم الارث ورثه یا وراثی که سهم خود را می خواهند به نحوی پرداخت نمایند و چنانجه توان مالی کافی نداشتند می توانند خانه را بفروشند و پس از تسویه حساب و پرداخت سهم ورثه ای که درخواست سهم خود را دارد خانه ای جدید برای مادر خود خریداری نمایند و با مادر خود در خانه جدید شریک شوند.یعنی به نسبت سهام خود در خرید خانه جدید شریک شوند.

دوم – اگر امکان تهیه مسکن مناسب برای مادر پس از پرداخت سهام وراثی که سهم خود را می خواهند ممکن نباشد می توان با اجرای مهریه مادر و سایر حقوق قانونی ناشی از زوجیت وی با پدر و وصول آن ها از اموال یا خانه به جا مانده از پدر امنیت و آرامش مادر را تامین کرد و از این طریق مشکل احتمالی را حل کرد.

بنابراین راه حل و طرق پیشگیری بسیاری از اختلافات خانوادگی خصوصا اختلافات بین وراث وجود دارد و کافی است به این راه ها اشراف داشته باشیم و با آگاهی و دانستنی های حقوقی مانع تیره گی روابط شد.

در هر حال حق نداریم سایر وراث را  از دخل و تصرف در حق قانونی خود  نسبت به سهم الارث  محروم کنیم ولو بنا به دلایل کاملا اخلاقی و انسانی یاد شده البته اگر این دلایل بهانه ای بیش نباشند!

در این مقاله به پیشگری از دعوای وراث و علل آن و راه های جلوگیری از وقوع این دعاوی پرداختیم.