تقسیم اموال قبل از مرگ

در این مقاله به تقسیم اموال قبل از مرگ می پردازیم

بعضا پدر یا مادری که دارایی هایی دارند و با توجه به اختلافاتی که بین وراث اطرافیان خود دیده اند سوال می کنند که چه کنیم وراث ما بعد از مرگ ما بر سر ارث و میراث به جان هم نیافتند؟ و بین ایشان کدورت یا ناراحتی پیش نیاید؟

در این که تقریبا تمام والدین چه در زمان حیات خویش و چه برای بعد از مرگ خود دغدغه فرزندان خود را دارند شکی نیست اما متاسفانه این حالت بعضا بین فرزندان نسبت به والدین وجود ندارد و  گاهی فرزندان چنان غرق زندگی خود می شوند که محبت ها ی والدین را فراموش می کنند. از این رو قبل از بیان راهکاری به چنین والدین نازنینی لازم است برای شما خواننده گرامی مقدمه ای را بیان کنم.

گاهی اشخاص دارایی های خود را به صورت قطعی

مانند فروش یا همان بیع به دیگران واگذار می کنند

و در این حالت به کلی رابطه ایشان با مالشان قطع می گردد

و گاهی اصل مال را در اختیار خود نگه می دارند

و حق استفاده از مال را به دیگری می دهند.

گاهی نیز اصل یا عین مال را به نام  دیگری می کنند

و حق استفاده را برای خود محفوظ می دارند.

حال سراغ پاسخ دادن به سوال والدین گرامی یاد شده می رویم.

از آنجاییکه والدین در مقابل واگذاری دارایی های خود پیش از مرگشان انتظار دریافت وجهی ندارند

و صرفا از باب احسان و نیکی مبادرت به تقسیم اموال قبل از مرگ بین فرزندان می نمایند

در واقع مالشان را به آنان صلح می کنند و احکام و قواعد حاکم بر عقد صلح بر این رابطه حاکم می گردد

و اگر چه در حقیقت واگذاری و تقسیم اموال قبل از مرگ نوعی عقد بیع است

اما چون در قالب عقد صلح این واگذاری صورت می گیرد

لازم نیست ارکان و شرایط عقد بیع در این واگذاری وجود داشته باشد.

هر چند خروجی و نتیجه این واگذاری اموال آثار عقد بیع را دارد.

در قانون مدنی ایران تعریفی از عقد صلح نشده است و فقط موارد استفاده از آن بیان شده است.

واژه صلح در لغت به معنی آشتی میان دو طرف دعوا و سازش بین آنها است.

اما در اصطلاح حقوقی رضایت دادن طرفین بر موضوع یا امری است.

حال این موضوع یا امر می تواند انتقال مال یا دارایی باشد خواه اصل یا عین مال و خواه منفعت باشد

و یا ساقط کردن دین یا طلبی و یا حقی باشد و یا هر چیز دیگری که بتواند موضوع مصالحه واقع شود.

در قانون مدنی کشور ایران مواد 752 تا 770 به عقد صلح ،شرایط و جزییات آن اختصاص یافته است.

در ماده 752 قانون مدنی بیان شده “صلح ممکن است یا در مورد رفع تنازع موجود و یا جلوگیری از تنازع احتمالی در مورد معامله و غیر آن واقع شود”.

همانطور که می بینید منظور از و غیر آن همان پاسخ سوال والدین گرامی است.

اگر پدر یا مادری بخواهد در زمان حیات خویش تمام یا بخشی از دارایی های خود را قبل از مرگ به فرزند یا فرزندان خود انتقال دهد توصیه می شود به نحو زیر اقدام نمایند.

اول 

در تقسیم اموال خود قبل از مرگ دچار افراط و تفریط یا همان زیاده روی از هر نوع آن نگردند.

منظور این که هم شرط انصاف و عدالت را رعایت کنند و هم خود را وابسته به فرزندان از نظر مالی نکنند.چون مشاهده گردیده که پدری تمام دارایی های خود را قبل از مرگ به فرزندان خود انتقال داده و خداوند به ایشان طول عمر عنایت نموده و متاسفانه با بی مهری فرزندان مواجه شده و به علت بروز اختلاف بین فرزندان باقی عمر خود را محتاج حمایت مالی ایشان کرده است و این دور از عقل و منطق است.

این که بیان نمودم  شرط انصاف و عدالت را رعایت نمایند هم در ارتباط با فرزندان است و هم در خصوص خودشان.با این توضیح که سعی شود چنانچه فرزندی توجه و عنایت بدون چشم داشتی به والدین دارد سهم ممتاز و ویژه ای برای ایشان در نظر گرفته شود و لازم نیست ایشان از جزییات نیز با خبر باشند.در مورد خودشان هم که فوقا بیان شد و آن وابسته نکردن خود به فرزندان از نظر مالی است.

دوم

 والدین گرامی می توانند با مراجعه به یکی از دفاتر اسناد رسمی،

املاک غیر منقول خود مانند آپارتمان مسکونی خود را به فرزند یا فرزندان خود به هر نحوی که صلاح می دانند صلح نمایند

مثلا به هر کدام چند دانگ از ششدانگ موجود را ،

اما حق استفاده از ملک را برای خود یا هر کس دیگری که می خواهند محفوظ دارند

و شرط کنند تا زمانیکه در قید حیات هستند حق انحصاری استفاده از ملک برای خودشان باقی بماند.

به این نوع تقسیم اموال قبل از مرگ صلح به طریق عمری می گویند.

 قانون مدنی از صلح به شرط عمری حرفی نزده است

تنها در ماده 122 قانون مالیات‌های مستقیم به آن اشاره ای کرده است.

ممکن است این سوال مطرح شود که مگر می شود ملکی را بدون حق استفاده از آن به غیر واگذار کرد

و چنین عقدی اساسا درست است؟

و مسلوب المنفعه کردن مال خلاف مقتضای عقد نمی‌باشد؟

و موجب بطلان عقد نمی گردد؟

باید گفت: که عین و منفعت دو موضوع متفاوت می‌باشند همچنان‌که در عقد اجاره مالک،

عین را در مالکیت خود نگه می‌دارد و فقط حق استفاده از ملک را برای مدت معینی به دیگری واگذار می‌کند

و نیز در مدت اجاره می‌تواند عین یا همان اصل ملک را با حفظ حقوق مستأجر به دیگری واگذار نماید.

مالک می تواند منافع ملک را با توجه به شرایط مندرج در عقد برای مدتی برای خود نگه دارد و عین را به دیگری منتقل نماید.

سوالی که بعضا زیاد مطرح می شود آنست که

آیا می توان حق استفاده از چنین ملکی را که عین یا همان اصل آن در مالکیت دیگری در اینجا ورثه است به جای انکه والدین استفاده کنند در اختیار دیگری قرار داد؟

مثل اینکه اصل ملک را پدری به نام یکی از فرزندان خود به نحو فوق کرده باشد و حق استفاده تا زمان مرگش را برای خود نگه داشته باشد و سپس در زمانیکه زنده است استفاده ار ملک را به کسی دیگری مثلا یکی دیگر از فرزندان خود واگذار کند.

در پاسخ باید گفت اگر شرط مباشرط نشده باشد اشکالی ندارد منظور اینکه اگر در زمان صلح مال، شرط نشده باشد که فقط والدین یا هر یک از پدر یا مادر می توانند تا زمان مرگشان استفاده کنند، می توان حق استفاده از ملک را به دیگری واگذار نمود.

لازم به ذکر است والدین می توانند اگر ملکی داشته باشند که خودشان در آن سکونت نمی نمایند آن را به فرزندان صلح نمایند ولی حق استفاده از آن را به هر کسی که صلاح می دانند تا زمان مرگ آن کس شرط کنند.

سوال: مخارج نگهداری از اموال تقسیم شده قیل از مرگ به ورثه به شرح یاد شده بر عهده کیست؟

قاعده کلی و حکم قانونی به شرح مذکور در ماده 49 قانون مدنی این است که این مخارج به عهد منتفع یا همان استفاده کننده، در این جا والدین، نیست بلکه عهده مالک عین ، در اینجا فرزند یا فرزندانی است که مال به ایشان واگذار شده است.

 

مجددا به والدین گرامی تاکید می گردد

در تقسیم اموال قبل از مرگ همیشه یک نکته را مورد توجه قرار دهند همواره دست و بال خود را از نظر مالی خالی نکنند

و سعی کنند خود را از نظر مالی به فرزندان وابسته نکنند

چرا که بارها شاهد بودم  پس از تقسیم اموال قبل از مرگ،

والدین به علت بیماری نیازمند مراقبت بودند

و چون سهل انگاری کردند و تمام دارایی های خود را به فرزندان انتقال دادند

چشم و دهان به دستان فرزندان دوخته اند.

و از آنجاییکه عین مال خود را به ایشان واگذار کردنند

دیگر نمی توانند در آن مال دخل و تصرفی کنند

مگر اینکه فرزند یا فرزندان رضایت دهند ملک فروخته شود و پول آن تماما در اختیار والدین فرار گیرد.

در این مقاله به تقسیم اموال قبل از مرگ پرداختیم.